Drewno, surowiec ekologiczny …

Od najdawniejszych czasów drewno należało do podstawowych surowców, było bliskie człowiekowi, pochodziło z najbliższego otoczenia. Kojarzone z ciepłem, wykorzystywane na wiele sposobów. Służyło do budowania i ogrzewania osad, produkcji broni. Jako łatwo dostępny surowiec posiadało wiele zastosowań, ale najważniejszą cechą była odnawialność. Kopaliny, jak ropa czy rudy metali kiedyś się skończą a zasoby drewna, użytkowane racjonalnie, są praktycznie niewyczerpalne. Mimo, że powierzchnia lasów znacznie się zmniejszyła wskutek kolonizacji planety, na świecie nadal istnieją jeszcze duże obszary. Liczne kraje czynią wysiłki na rzecz zwiększania lesistości oraz intensyfikacji produkcji leśnej. Obok zaplecza surowcowego las wpływa na produkcję tlenu, pochłania dwutlenek węgla oraz inne szkodliwe substancje. W życiu codziennym coraz trudniej obejść się bez drewna. Obecnie, dzięki rozwojowi technologii, mamy coraz lepsze materiały zastępcze. Dlaczego więc drewno cieszy się taką popularnością?

Przydatny surowiec …

W średniowieczu używano drewna do budowy broni, domostw, było niezbędne w obejściu. Z czasem wynaleziono stopy metali, z których tworzono wytrzymałe elementy i konstrukcje. Surowiec drzewny pozwolił na podbicie nieznanych lądów przy pomocy okrętów i łodzi budowanych w nadmorskich krajach. W tym okresie  drewno staje się poszukiwanym materiałem dla rzeźbiarstwa i wyposażania wnętrz. Dziś rośnie zapotrzebowanie na galanterię, rozwija się przemysł płytowy i papierniczy. Większość surowców eksploatowanych przez człowieka jest nieodnawialna. Wyjątkiem jest drewno, które jest stale dostępne. Aby tak się stało, stosowana jest zasada wycinania drzew w ilości poniżej przyrostu, dzięki czemu powiększa się zapas na pniu. Z sytuacją taką mamy do czynienia w Polsce, gdzie leśnicy łączą dodatkowo pozaprodukcyjne funkcje gospodarki leśnej.

Atmosferyczny filtr powietrza …

Produkcja drewna wiąże dwutlenek węgla, przeciwdziała nasileniu efektu cieplarnianego. Jeden hektar lasu iglastego pochłania w ciągu roku ok. 4 ton CO2. W procesie wzrostu uwalniany jest tlen, podczas gdy przy produkcji innych materiałów jest zużywany. Także drewno wycięte w lesie i wykorzystane przez człowieka jest wspaniałym magazynem dwutlenku węgla, wiąże go praktycznie na dziesięciolecia. Każdy metr sześcienny użyty np. do budowy domu odciąża atmosferę o ok. l tonę dwutlenku węgla. W dobie zmian klimatycznych taka funkcja lasów jest nieoceniona.

Zmniejsza koszty ogrzewania  …

Ogrzanie drewnianego domu wymaga mniej energii, na l metr kwadratowy murowanego budynku w Polsce zużywa się od 2 - 5 razy więcej energii, niż w krajach skandynawskich. Niższe koszty ogrzewania to korzyści dla właściciela. Mniej energii to zmniejszenie emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Użytkowanie drewna łączy się z dobrym samopoczuciem. Wystarczy porównać odczucie ciepła przy chodzeniu boso po podłodze drewnianej, które kontrastuje z mineralnymi okładzinami. Drewno ma także wpływ na mikroklimat, przy temperaturze 20°C i względnej wilgotności powietrza 65%, absorbuje 12% wilgotności i oddaje ją, gdy powietrze stanie się bardziej suche. Wiemy, że taka stabilizacja wilgotności mikroklimatu chroni nasze drogi oddechowe.

Odpowiednio zabezpieczone elementy drewniane są do pewnego stopnia odporne na ogień. Konstrukcja wystawiona na działanie wysokiej temperatury zwęgla się, ale zachowuje właściwości nośne w dającym się określić czasie. Pozwala to np. na zorganizowanie ewakuacji ludzi. Nie jest to możliwe w przypadku stali, która pod wpływem wysokiej temperatury gnie się i załamuje nagle. Dodatkowo powstające w czasie spalania drewna gazy nie są tak trujące, jak z tworzyw sztucznych. Utylizacja zużytych wyrobów nie stwarza większych problemów. Jeśli starego drewna nie uda się wykorzystać w inny sposób, można je po prostu spalić a energię wykorzystać do ogrzewania. Przy spalaniu uwolniony zostanie CO2 związany przed laty, bilans energetyczny będzie więc bliski zeru.


Surowiec ważny dla gospodarki …

Przemysł drzewny dostarcza w Polsce ok. 4,4% wartości produkcji oraz daje zatrudnienie prawie 300 tys. osób. Polska jest czwartym w Europie producentem i eksporterem mebli. Wyroby tych branż stanowią niemal 10% wartości całego eksportu. Surowiec drzewny wnosi zatem ważny wkład w rozwój gospodarki i wzrost poziomu życia społeczeństwa.

Lasy Państwowe pozyskują rocznie ok. 40 mln m3, starają się w zaspokoić rosnące potrzeby Polaków. Drewno wykorzystywane jest do ogrzewania coraz większej liczby domów. Dla wielu nabywców ważne jest, że jest surowcem ekologicznym i odnawialnym. Sprzyja temu wzrost cen paliw kopalnych, który podnosi jego atrakcyjność.

Na ogrzanie drewnem średniej wielkości domu jednorodzinnego trzeba wydać w sezonie grzewczym około 2500 zł. W wypadku ogrzewania węglem jest to 3700 zł, gazem – 4350 zł, olejem opałowym – 8800 zł, a przy wykorzystaniu energii elektrycznej – aż 13 700 zł. Jest to istotna różnica zwłaszcza dla mieszkańców obszarów wiejskich. Z myślą o nich Lasy Państwowe starają się utrzymywać ceny drewna opałowego na stałym poziomie. Dlatego nadleśnictwa mają swobodę w kształtowaniu jego cen, dostosowania do lokalnych warunków i potrzeb mieszkańców. Z tych samych powodów leśnicy umożliwiają również tzw. samowyrób, czyli samodzielne pozyskanie drewna opałowego. Surowiec pozyskany w ten sposób jest tańszy, dlatego korzysta z tej możliwości sporo osób. Możliwości zwiększania pozyskania surowca na cele energetyczne są jednak ograniczone wielkością limitu przewidzianego planem urządzenia lasu.

Drewno ma też wady …

Zalety drewna są znane, każdy z nas potrafi wymienić liczne przykłady wykorzystania i zastosowania w swoim otoczeniu. Jako materiał pochodzący z żywego organizmu ma też swoje wady. Bez odpowiedniego zabezpieczenia łatwo ulega degradacji przez czynniki:

  1.   woda - zmienne warunki wilgotności prowadzą do paczenia i pękania, wszyscy znamy problemy z drewnianymi drzwiami w porach deszczowych i przy dużych upałach,
  2.   temperatura – działa podobnie jak woda, wysoka temperatura i wilgotność sprzyja infekcjom, pleśnieniu, z kolei gdy jest gorąco i sucho, drewno jest wysuszone i może pękać, poza tym jest materiałem łatwopalnym,
  3.   owady – to przede wszystkim problem szkodników wtórnych i technicznych żywiących się tkankami drewna,
  4.   grzyby – rozwijają się bardzo szybko na materiałach drewnianych, sprzyja im wilgotność i wysoka temperatura,
  5.   niejednorodności budowy - jako surowiec biologiczny posiada liczne wrodzone i nabyte cechy, anomalie, podatne na uszkodzenia przez owady i grzyby, które znacznie zmniejszają jego mechaniczną wytrzymałość oraz walory estetyczno - użytkowe.

Wszystkie te mankamenty można wyeliminować stosując odpowiednie preparaty ochronne, co zabezpiecza przed obniżaniem wartości i przedłuża zakres użyteczności.

Nasze zdrowie i życie w znacznym stopniu zależy od drewna …

Nie ma wątpliwości, drewno to surowiec najbardziej ekologiczny, przyjazny człowiekowi. Trudno dziś sobie wyobrazić, aby zostało całkowicie wyeliminowane przez materiały zastępcze. Dlatego przed nami stawiane są zadania zapewnienia trwałości produkcji gospodarki leśnej i ciągłości zaopatrzenia gospodarki w surowiec drzewny. Leśnicy świadomi tych oczekiwań społecznych już dziś myślą o następnych pokoleniach. Na naszych oczach zwiększa się lesistość kraju, kolejne pokolenia Polaków biorą w tym czynny udział i czerpią korzyści.

JP

Wydawca treści Wydawca treści

Surowiec do wszystkiego

W erze szkła, aluminium i krzemu można by odnieść wrażenie, że drewno jest passé. Nic bardziej mylnego! Gdziekolwiek się znajdziemy, na pewno wokół nas będzie wiele przedmiotów, które nie powstałyby bez użycia drewna.

Szacuje się, że współcześnie ma ono ok. 30 tys. zastosowań: drewno i materiały drewnopochodne są wykorzystywane m.in. w budownictwie, górnictwie, energetyce, do produkcji maszyn rolniczych i przemysłowych, podłóg, mebli, płyt, papieru i opakowań, narzędzi, instrumentów muzycznych, sprzętu sportowego, zabawek czy materiałów biurowych.

Szacuje się, że współcześnie drewno ma ok. 30 tys. zastosowań

Pochodzenie, sposób pozyskania i właściwości fizyczne drewna sprawiają, że jest najbardziej naturalnym i przyjaznym materiałem, który wykorzystujemy na tak wielką skalę. Jest niezbędnym elementem modnego dziś życia w stylu „eko", w harmonii z naturą i w zdrowiu. W obliczu zmian klimatycznych ważne jest też to, że nie tylko żywe drzewa wiążą  znaczne ilości dwutlenku węgla. Wielkim magazynem CO2 są również produkty z drewna.

Im bardziej rozwinięta i nowoczesna gospodarka, tym więcej drewna potrzebuje. W ciągu ostatnich dwóch dekad zużycie drewna w naszym kraju wzrosło aż dwuipółkrotnie. W 1990 r. Polak przeciętnie zużywał rocznie równowartość 0,4 m sześc. drewna okrągłego, a obecnie – ponad 1 m sześc. Można się spodziewać, że ten wskaźnik jeszcze bardziej wzrośnie – do wartości podobnych jak w innych krajach europejskich (Niemiec zużywa rocznie średnio 1,7 m sześc. drewna, Czech – prawie 1,5 m sześc., Włoch– 1,1 m sześc.).

Dowiedz się więcej o drewnie z książki „Naturalnie, drewno!" (PDF)