Wydawca treści Wydawca treści

Położenie nadleśnictwa

Nadleśnictwo Gołąbki jest jedną z 27 jednostek nadzorowanych przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Toruniu.

Nadleśnictwo Gołąbki leży w regionie szczególnym, który w budowie zrębów państwowości polskiej odegrał rolę pierwszoplanową. Stąd niedaleko do Gniezna i Kruszwicy, pierwszych stolic rodzącego się państwa Polan. Jeszcze bliżej do arcybiskupiego Żnina, nasyconych sztuką romańską poklasztornych miast: Trzemeszna, Mogilna i Strzelna, czy legendarnej Gąsawy i tragicznej postaci księcia Leszka Białego. Mało tego, kilkanaście kilometrów od siedziby Nadleśnictwa leży osada Biskupin, ta sama którą utożsamiamy z ojczystymi pradziejami. Po nieprzebytych borach i prastarej puszczy, która tutaj ścieliła się przed wiekami, pozostała niczym rynna polodowcowa, przepiękna enklawa lasów ciągnących się z południa na północ.

Nadleśnictwo o tak sympatycznnej dla ucha nazwie jest jedną z 27 jednostek administracyjno-gospodarczych nadzorowanych przez RDLP w Toruniu, położoną w południowo-zachodniej części województwa kujawsko - pomorskiego oraz północnej części województwa wielkopolskiego. Jego powierzchnia obejmuje wg stanu na 31 grudnia 2014 roku powierzchnię 14.851,67 ha. Swoim zasięgiem terytorialnym zajmuje rozległy obszar, którego granice wyznaczają miasta: Żnin, Barcin, Pakość, Mogilno, Trzemeszno i Janowiec Wlkp. Główne kompleksy leśne obu obrębów tworzą oś zasięgu terytorialnego, w którym dominują tereny użytkowane rolniczo. Graniczy z nadleśnictwami: Szubin, Solec Kuj., Gniewkowo i Miradz w ramach RDLP Toruń oraz: Gniezno z RDLP Poznań i Durowo z RDLP Piła. Wszystkie granice w ramach RDLP Toruń są jedynie granicami zasięgów terytorialnych i nie dzielą żadnych kompleksów leśnych, pośród których przebiegają tylko granice z Gnieznem i Durowem.

Grunty Nadleśnictwa Gołąbki należą do dwóch województw, czterech powiatów oraz dziesięciu gmin. Położone są  w województwie kujawsko-pomorskim, na terenie gmin powiatu żnińskiego: Barcin, Gąsawa, Janowiec Wlkp. Rogowo, Żnin; gmin powiatu mogileńskiego: Dąbrowa, Mogilno; gmin powiatu inowrocławskiego: Janikowo, Pakość oraz w województwie wielkopolskim w powiecie gnieźnieńskim na terenie gminy Trzemeszno.

W podziale Polski na mezoregiony fizyczno-geograficzne obszar Nadleśnictwa leży w obrębie makroregionu Pojezierza Wielkopolskiego, głównie w mezoregionie Pojezierza Gnieźnieńskiego. Od północy dolina Wełny dzieli je od Pojezierza Chodzieskiego, na zachodzie Poznański Przełom Warty rozgranicza z Pojezierzem Poznańskim, na wschodzie rynna goplańska i dolina Noteci dzielą od Pojezierza Kujawskiego i Równiny Inowrocławskiej, na południu Równina Wrzesińska oraz Kotlina Konińska i Kotlina Kolska. Odpowiada on formom terenu, związanym z poznańską fazą zlodowacenia wiślańskiego, które tworzą pasmo wzgórz od Czerwonaka pod Poznaniem przez Pobiedziska, Gniezno i Trzemeszno, gdzie skręcają na południowy wschód w stronę Konina. Wschodnią część Pojezierza Gnieźnieńskiego, nazywanego Pojezierzem Mogileńskim, które cechuje się skupieniem dużych jezior rynnowych. Przez obszar lasów Nadleśnictwa Gołąbki przebiega tektoniczny wał kujawski pod cienką warstwą czwartorzędu i trzeciorzędu. Jest on złożony z wapieni jurajskich, które w kilku miejscach przebijają soczewki soli permskich, między innymi eksploatowanych w Przyjmie koło Mogilna.

Obszar ten wyróżnia się formami terenu charakterystycznymi dla poznańskiej fazy zlodowacenia wiślańskiego. Są nimi: pasma wzgórz, rozciągające się głównie w okolicach Trzemeszna i Mogilna, wysoczyzny morenowe oraz tereny bardziej płaskie, poprzecinane licznymi rynnami jezior których skupiska znajdujemy w okolicach: Barcina, Żnina, Rogowa, Pakości, Mogilna - Trzemeszna.

W czasach przedhistorycznych lasy panowały tutaj niepodzielnie i stanowiły obszar prastarej Puszczy Nadnoteckiej, zwanej również praborami nadnoteckimi. Współczesne Nadleśnictwo Gołąbki to dawny fragment części południowo-wschodniej prastarej puszczy, która u zarania państwowości polskiej zajmowała całe dorzecze Noteci, stanowiąc jeden zwarty kompleks. Obecne lasy są pozostałością rozległych dóbr kościelnych, którymi po części władał klasztor kanoników regularnych św. Augustyna w Trzemesznie oraz arcybiskupi gnieźnieńscy. Pierwsi trzymali lasy gołąbskie na zachód od Trzemeszna, zaś drudzy lasy ryszewskie i szczepanowskie. Ten uproszczony schemat podziału możemy odnieść do dawniej funkcjonujących pierwszych odrębnych rewirów leśnych w ramach pierwszego nadleśnictwa Gołąbki. Do kompleksów tych przylegały również lasy klasztoru benedyktynów w Mogilnie, klasztoru klarysek w Gnieźnie oraz lasy szlacheckie.

Mało znane są staropolskie dzieje tutejszych lasów. Ich eksploatacja miała ścisły związek z działalnością gospodarczą klasztoru w Trzemesznie i arcybiskupów w Gnieźnie. Cykliczne trzebienia lasów szły w parze z falami osadniczymi i rozrastaniem się istniejących już osad. Pozyskiwane za zgodą właścicieli drewno stanowiło znakomity budulec i źródło energii cieplnej wykorzystywanej do celów domowych, jak i przemysłowych. Późniejsze zastąpienie drewna cegłą nie wpłynęło na zmniejszenie wyrębów, wręcz przeciwnie, stało się przyczyną zwiększonego pozyskiwania tego surowca do wypalania gliny, jak również do produkcji piwowarsko-gorzelnianej i ceramicznej.

 JP

(na podstawie monografii M. Przybylskiego)

 

 

z lotu ptaka